PCOS (zespół policystycznych jajników) to jedno z najczęstszych zaburzeń metaboliczno-hormonalnych u kobiet w wieku rozrodczym – dotyczy od 10 do 13% kobiet na całym świecie, a aż 70% z nich przez lata nie wie o swojej chorobie. Choroba ma charakter przewlekły (uważa się, że jest nieuleczalna), ale jej objawy można skutecznie kontrolować. Kluczem jest wczesna diagnoza oparta na kryteriach rotterdamskich: nieregularne miesiączki, podwyższony poziom androgenów i/lub obraz jajników policystycznych w USG.
PCOS to wieloorganowe zaburzenie metaboliczno-hormonalne. Do rozpoznania zespołu policystycznych jajników (PCOS) wykorzystuje się metodą Rotterdamską. Wymagane jest spełnienie co najmniej 2 z 3 kryteriów (**u dorosłych kobiet), po wykluczeniu innych chorób przebiegających z podobnymi objawami.
Kluczowe kryteria obejmują:
1. Zaburzenia owulacji (oligoowulacja lub brak owulacji)
2. Hiperandrogenizm
Nadmiar męskich hormonów płciowych (androgenów), który dzieli się na dwa typy:
3. Policystyczny obraz jajników w USG (PCOM)
Obraz stwierdzany w badaniu ultrasonograficznym (najczęściej przezpochwowym), przy spełnieniu co najmniej jednego z poniższych warunków:
** Ważne informacje dodatkowe:
Schorzenie jest znane medycynie od 1935 roku, kiedy po raz pierwszy opisali je Stein i Leventhal. Mimo niemal 90 lat badań jego przyczyny nadal nie są w pełni wyjaśnione.
|
Ważne: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że PCOS dotyka 10–13% kobiet w wieku rozrodczym globalnie, a ponad 70% chorych kobiet nie ma postawionej diagnozy. |
Objawy PCOS są zróżnicowane i mogą się zmieniać w czasie. Nie każda kobieta doświadcza ich wszystkich.
| Objaw | Częstość występowania |
|---|---|
| Nieregularne lub nieobecne miesiączki (oligomenorrhea/amenorrhea) | 75–80% |
| Hirsutyzm (nadmierne owłosienie twarzy i ciała) | ok. 70% |
| Trudności z zajściem w ciążę (zaburzenia owulacji) | ok. 75% |
| Otyłość lub trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała | ok. 50% |
| Trądzik, tłusta skóra | Bardzo częste |
| Łysienie androgenowe | Częste |
| Zmiany nastroju, stany depresyjne lub lękowe | Częste |
Wiele kobiet z PCOS zauważa odkładanie się tkanki tłuszczowej głównie w okolicach brzucha – tzw. PCOS belly. To efekt insulinooporności i podwyższonego poziomu androgenów. Tłuszcz trzewny (otaczający narządy wewnętrzne) jest hormonalnie aktywny i nasila stan zapalny, co tworzy błędne koło zaburzeń metabolicznych.
Kobiety z PCOS są statystycznie bardziej narażone na zaburzenia nastroju – depresję i lęk. Wynika to zarówno z zaburzeń hormonalnych (wpływu androgenów na układ nerwowy), jak i z psychologicznego obciążenia chorobą przewlekłą.
Tak – badanie ultrasonograficzne to jeden z filarów diagnostyki PCOS. Obraz policystycznych jajników charakteryzuje się obecnością co najmniej 12 pęcherzyków o średnicy 2–9 mm w jednym jajniku i/lub powiększeniem objętości jajnika powyżej 10 ml.
Sam obraz USG nie wystarczy do postawienia diagnozy – musi mu towarzyszyć co najmniej jeden z pozostałych kryteriów rotterdamskich.
|
Uwaga: U nastolatek w pierwszych latach po pierwszej miesiączce USG jajników jest mniej wiarygodne, ponieważ obraz wielopęcherzykowy może być prawidłowy dla tego okresu. |
PCOS nie jest chorobą, którą można wyleczyć raz na zawsze. To schorzenie przewlekłe, które towarzyszy kobiecie przez całe życie. Dobra wiadomość jest taka, że odpowiednie leczenie i styl życia pozwalają skutecznie kontrolować objawy, przywrócić regularność cyklu, poprawić płodność i obniżyć ryzyko długoterminowych powikłań, takich jak cukrzyca typu 2 czy choroby sercowo-naczyniowe.
Nie każda nieregularna miesiączka, trądzik czy trudności z zajściem w ciążę oznaczają PCOS. Podobne objawy mogą występować również w przebiegu chorób tarczycy, hiperprolaktynemii, wrodzonego przerostu nadnerczy, zaburzeń hormonalnych czy innych schorzeń ginekologicznych.
Dlatego tak ważna jest kompleksowa diagnostyka prowadzona przez doświadczonego ginekologa, obejmująca wywiad, badanie, ocenę hormonalną oraz badanie USG.
W Sznurkowski Clinic zajmujemy się diagnostyką i leczeniem zespołu policystycznych jajników (PCOS), dobierając postępowanie indywidualnie do objawów, planów rozrodczych oraz potrzeb pacjentki. Naszym celem jest nie tylko potwierdzenie lub wykluczenie rozpoznania, ale także skuteczne zmniejszenie objawów, poprawa płodności oraz ograniczenie ryzyka długoterminowych powikłań choroby.
Źródła: World Health Organization (WHO) – Polycystic ovary syndrome (2026)
Udostępnij:
Specjalista ginekologii onkologicznej, chirurgii onkologicznej oraz położnictwa i ginekologii, z ponad 27-letnim doświadczeniem klinicznym. Łączy praktykę operacyjną na najwyższym poziomie z działalnością naukową oraz międzynarodowym doświadczeniem zdobywanym m.in. w czołowych ośrodkach onkologicznych na świecie. W swoich publikacjach dzieli się wiedzą i nowoczesnym podejściem do diagnostyki oraz leczenia chorób nowotworowych kobiet.
Rejestracja
Przyjęcia prywatne — Szpital Swissmed S.A., Gdańsk oraz Profesor Sznurkowski Podmiot Leczniczy, Gdynia.
Kwalifikacja i zabiegi w ramach Oddziału Chirurgii Jednego Dnia – sprawnie, bezpiecznie i bez zbędnego oczekiwania.
Prywatna klinika wysokospecjalistyczna w Gdyni, łącząca doświadczenie lekarzy akademickich z nowoczesną medycyną opartą na faktach. Oferujemy kompleksową opiekę oraz leczenie operacyjne w ramach Oddziału Chirurgii Jednego Dnia. Zapewniamy szybki dostęp do diagnostyki, indywidualne podejście oraz najwyższe standardy bezpieczeństwa na każdym etapie leczenia.
