Diagnoza PCOS opiera się na kryteriach rotterdamskich: wystarczą 2 z 3 cech – nieregularne miesiączki, kliniczny lub biochemiczny hiperandrogenizm oraz policystyczny obraz jajników w USG. Nie istnieje jedno badanie krwi, które samodzielnie potwierdza PCOS. Kluczowe hormony do zbadania to: testosteron całkowity, SHBG, LH, FSH, prolaktyna, TSH i insulina na czczo. Rozpoznanie stawia ginekolog lub endokrynolog.
Diagnoza PCOS wymaga spełnienia co najmniej 2 z 3 następujących kryteriów (kryteria rotterdamskie z 2003 r., nadal obowiązujące):
|
Przed postawieniem rozpoznania PCOS lekarz musi wykluczyć inne schorzenia: niedoczynność lub nadczynność tarczycy, hiperprolaktynemię, zespół Cushinga i wrodzony przerost nadnerczy. |
| Badanie | Dlaczego ważne | Kiedy pobierać |
|---|---|---|
| Testosteron całkowity | Marker hiperandrogenizmu – podwyższony u większości kobiet z PCOS | 2.–5. dzień cyklu |
| SHBG | Niski poziom oznacza więcej wolnego testosteronu | 2.–5. dzień cyklu |
| Wolny indeks androgenowy (FAI) | Najwyższa czułość diagnostyczna ze wszystkich markerów | 2.–5. dzień cyklu |
| LH i FSH | Stosunek LH/FSH ≥2 typowy dla PCOS | 2.–5. dzień cyklu |
| DHEA-S | Wyklucza nadnerczowe źródło androgenów | Dowolny dzień |
| Prolaktyna | Wykluczenie hiperprolaktynemii | Dowolny dzień |
| TSH | Wykluczenie chorób tarczycy | Dowolny dzień |
| Insulina na czczo + glukoza | Ocena insulinooporności (do 70% kobiet z PCOS) | Rano, na czczo |
| HbA1c | Długoterminowy wskaźnik glikemii | Dowolny dzień |
| Lipidogram | Ocena ryzyka sercowo-naczyniowego | Rano, na czczo |
| AMH | Wysoki przy PCOS, pomocniczy – bez standaryzowanych norm | Dowolny dzień |
Ważne: Przy nieregularnych lub nieobecnych miesiączkach krew można pobrać w dowolnym momencie. Nie ma sensu czekać miesiącami na odpowiedni dzień cyklu.
Tak – badanie USG miednicy mniejszej jest jednym z trzech filarów diagnostyki. Co ginekolog ocenia w badaniu:
Zaleca się badanie przezpochwowe (transwaginalne), które daje lepszą rozdzielczość niż USG brzuszne. U nastolatek w ciągu 8 lat od pierwszej miesiączki oraz u kobiet stosujących antykoncepcję hormonalną wynik USG należy interpretować z większą ostrożnością.
Krok 1 – wywiad lekarski:
Lekarz zapyta o regularność miesiączek, objawy skórne, masę ciała, historię rodzinną i ewentualne trudności z zajściem w ciążę.
Krok 2 – badanie fizykalne:
Ocena hirsutyzmu (skala Ferrimana-Galwey’a), wskaźnika BMI, ciśnienia krwi, oznak insulinooporności (acanthosis nigricans).
Krok 3 – badania krwi:
Panel hormonalny i badania metaboliczne zgodnie z tabelą powyżej.
Krok 4 – USG miednicy mniejszej:
Najlepiej przezpochwowe, wykonane w pierwszej połowie cyklu.
Krok 5 – diagnoza i plan leczenia:
Lekarz ocenia wyniki całościowo i na tej podstawie stawia diagnozę według kryteriów rotterdamskich.
Zaburzenia miesiączkowania to jeden z pierwszych i najczęstszych sygnałów PCOS. Koniecznie zgłoś się do ginekologa, gdy:
|
Klasyfikacja ICD-10: Zaburzenia miesiączkowania w kontekście PCOS są kodowane jako N92 (inne nieprawidłowe krwawienia z macicy i pochwy) lub E28.2 (PCOS). |
Nie wszystkie – badania metaboliczne (insulina, glukoza, lipidogram) wymagają 8–12 godzin postu. Hormony płciowe można zbadać niezależnie od posiłków.
Rozpoznanie PCOS nie opiera się na pojedynczym badaniu ani samych objawach. Do postawienia diagnozy konieczna jest kompleksowa ocena obejmująca wywiad lekarski, badanie ginekologiczne, badania hormonalne oraz USG, a także wykluczenie innych chorób mogących powodować podobne dolegliwości.
W Sznurkowski Clinic zajmujemy się diagnostyką i leczeniem zespołu policystycznych jajników (PCOS), dobierając postępowanie indywidualnie do wieku, objawów, planów rozrodczych oraz stanu zdrowia pacjentki. Odpowiednio wcześnie postawiona diagnoza pozwala skutecznie kontrolować objawy, poprawić jakość życia, wspierać płodność oraz zmniejszyć ryzyko długoterminowych powikłań, takich jak insulinooporność, cukrzyca typu 2 czy choroby sercowo-naczyniowe.
Źródła: World Health Organization (WHO) – Polycystic ovary syndrome.
Udostępnij:
Specjalista ginekologii onkologicznej, chirurgii onkologicznej oraz położnictwa i ginekologii, z ponad 27-letnim doświadczeniem klinicznym. Łączy praktykę operacyjną na najwyższym poziomie z działalnością naukową oraz międzynarodowym doświadczeniem zdobywanym m.in. w czołowych ośrodkach onkologicznych na świecie. W swoich publikacjach dzieli się wiedzą i nowoczesnym podejściem do diagnostyki oraz leczenia chorób nowotworowych kobiet.
Rejestracja
Przyjęcia prywatne — Szpital Swissmed S.A., Gdańsk oraz Profesor Sznurkowski Podmiot Leczniczy, Gdynia.
Kwalifikacja i zabiegi w ramach Oddziału Chirurgii Jednego Dnia – sprawnie, bezpiecznie i bez zbędnego oczekiwania.
Prywatna klinika wysokospecjalistyczna w Gdyni, łącząca doświadczenie lekarzy akademickich z nowoczesną medycyną opartą na faktach. Oferujemy kompleksową opiekę oraz leczenie operacyjne w ramach Oddziału Chirurgii Jednego Dnia. Zapewniamy szybki dostęp do diagnostyki, indywidualne podejście oraz najwyższe standardy bezpieczeństwa na każdym etapie leczenia.
