Ginekologia

Endometrioza a rak jajnika – czy istnieje ryzyko transformacji nowotworowej?

Endometriosis, female disease, 3D educational, medical illustrat

Endometrioza to przewlekła choroba zapalna, która dotyka nawet 10–15% kobiet w wieku rozrodczym. Choć sama w sobie nie jest nowotworem, coraz więcej badań wskazuje na jej związek z wybranymi typami raka jajnika. Już w 1925 roku Sampson opisał możliwość transformacji złośliwej zmian endometriotycznych. Współczesne dane potwierdzają, że w określonych przypadkach endometrioza może stanowić punkt wyjścia dla rozwoju nowotworu.

Czy endometrioza może przekształcić się w raka?

Tak – ale dotyczy to niewielkiego odsetka pacjentek.

Szacuje się, że ryzyko transformacji nowotworowej endometriozy jajnikowej wynosi około 0,7–1,6% w długoterminowej obserwacji.

Najczęściej rozwijają się:

  • rak endometrioidalny jajnika
  • rak jasnokomórkowy jajnika

W około 80% przypadków tzw. raka jajnika związanego z endometriozą (EAOC) nowotwór rozwija się bezpośrednio w ogniskach endometriozy.

Endometrioza a ryzyko raka jajnika – co mówią badania?

Badania populacyjne wykazały, że:

  • u kobiet z rakiem jajnika endometrioza występuje w 8–30% przypadków
  • w populacji ogólnej:
    • 7–15% u kobiet przed menopauzą
    • <2% po menopauzie

Oznacza to istotnie zwiększone ryzyko zachorowania na raka jajnika u kobiet z endometriozą.

Jakie nowotwory są związane z endometriozą?

Najsilniejszy związek dotyczy:

  • raka jajnika (szczególnie typu endometrioidalnego i jasnokomórkowego)

Dodatkowo obserwuje się zwiększone ryzyko:

  • raka trzonu macicy (endometrium)
  • raka piersi
  • niektórych chorób układu chłonnego

Dlaczego endometrioza przypomina nowotwór?

Cecha Opis
Zdolność do naciekania Zmiany endometriotyczne mogą wrastać w otaczające tkanki.
Tworzenie ognisk odległych Komórki endometrium przemieszczają się poza macicę i tworzą nowe ogniska choroby.
Angiogeneza Podobnie jak nowotwory, endometrioza tworzy własną sieć naczyń krwionośnych.
Oporność na apoptozę Komórki unikają naturalnej śmierci komórkowej.
Wpływ hormonów Choroba jest silnie estrogenozależna – podobnie jak niektóre nowotwory.

Czy każda endometrioza jest groźna?

Nie.

  • Zdecydowana większość przypadków nie ulega zezłośliwieniu
  • Jednak obecność choroby wymaga świadomego monitorowania

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

  • torbiele endometrialne jajników
  • zmiany o nietypowym obrazie w badaniach obrazowych
  • szybki wzrost zmian

Czy rokowanie jest gorsze?

Nie – wręcz przeciwnie.

Nowotwory związane z endometriozą:

  • są często wykrywane we wcześniejszym stadium
  • mają lepsze zróżnicowanie histologiczne
  • wiążą się z lepszym rokowaniem

Co to oznacza dla pacjentki?

Jeśli masz rozpoznaną endometriozę:

  • nie oznacza to, że zachorujesz na raka
  • warto pozostawać pod stałą opieką specjalisty
  • kluczowe znaczenie ma odpowiednia diagnostyka i kontrola

Diagnostyka endometriozy i opieka – kiedy zgłosić się do lekarza?

Skonsultuj się ze specjalistą, jeśli:

  • masz rozpoznaną endometriozę i pojawiają się nowe objawy
  • torbiel jajnika się powiększa
  • pojawia się ból o zmienionym charakterze
  • planujesz leczenie operacyjne lub hormonalne

Endometrioza – świadome podejście to bezpieczeństwo

Endometrioza to choroba przewlekła o złożonym mechanizmie działania. Choć w niewielkim odsetku przypadków może wiązać się z rozwojem nowotworu, odpowiednia diagnostyka i regularna kontrola pozwalają skutecznie minimalizować ryzyko.

Umów się na konsultację i ocenę zmian endometrialnych. Indywidualne podejście i nowoczesna diagnostyka to podstawa bezpieczeństwa.

Materiał na podstawie publikacji:
[1] Sznurkowski JJ. Endometrioza i proces nowotworowy. Current Gynecologic Oncology. 2012; 10(1): 61-70.
[2] Aleksandra Ohler, Mirosław Dudziak, Jacek Jan Sznurkowski. Primary ovarian clear cell carcinoma of the abdominal wall–a systematic review of the literature to establish optimal surgical management. Ginekol Pol​ 2015 Aug;86(8):574-81.

Udostępnij:

Prof. Jacek Sznurkowski – portret ginekologa onkologa Gdynia

Prof. dr hab. n. med. Jacek Sznurkowski

Specjalista ginekologii onkologicznej, chirurgii onkologicznej oraz położnictwa i ginekologii, z ponad 27-letnim doświadczeniem klinicznym. Łączy praktykę operacyjną na najwyższym poziomie z działalnością naukową oraz międzynarodowym doświadczeniem zdobywanym m.in. w czołowych ośrodkach onkologicznych na świecie. W swoich publikacjach dzieli się wiedzą i nowoczesnym podejściem do diagnostyki oraz leczenia chorób nowotworowych kobiet.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

* Dodając komentarz, wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych podanych w formularzu w celu publikacji komentarza oraz jego wyświetlania na stronie.