Rak piersi może przez pewien czas rozwijać się bez wyraźnych dolegliwości. U części pacjentek pierwszym zauważalnym sygnałem jest guzek, jednak choroba może również powodować zmianę wyglądu brodawki, skóry lub całej piersi. Zdarza się też, że zostaje wykryta podczas mammografii, zanim pojawi się jakikolwiek widoczny albo wyczuwalny objaw. Nie każda zmiana w piersi oznacza nowotwór. Guzki, bolesność, torbiele czy wydzielina z brodawki mogą mieć łagodne przyczyny. Charakteru zmiany nie można jednak wiarygodnie ustalić na podstawie dotyku, jej kształtu ani informacji znalezionych w internecie.
Dlatego każda nowa, nietypowa lub utrzymująca się nieprawidłowość powinna zostać oceniona przez lekarza. Wczesne rozpoczęcie diagnostyki pozwala szybciej ustalić przyczynę problemu, a w przypadku potwierdzenia raka — zaplanować odpowiednie leczenie.
Najważniejsze w skrócie: rak piersi może objawiać się guzkiem, zmianą kształtu piersi, wciągnięciem brodawki, wydzieliną, powiększeniem węzłów chłonnych lub zmianami skóry. Choroba nie zawsze boli i nie zawsze powoduje wyczuwalny guz. Ostateczne rozpoznanie wymaga oceny materiału pobranego podczas biopsji.
Rak piersi rozwija się, gdy komórki znajdujące się w obrębie gruczołu piersiowego zaczynają dzielić się w sposób niekontrolowany. Mogą tworzyć guz, naciekać sąsiednie tkanki, a w bardziej zaawansowanej chorobie przemieszczać się do węzłów chłonnych lub odległych narządów.
Najczęściej nowotwór powstaje w komórkach wyściełających przewody mleczne. Taki typ nazywa się rakiem przewodowym. Choroba może również rozpocząć się w zrazikach gruczołu piersiowego — wówczas mówi się o raku zrazikowym.
Zmiana może mieć charakter przedinwazyjny, gdy nie przekracza miejsca swojego powstania, albo inwazyjny, kiedy nacieka otaczające tkanki. Dokładny typ choroby ustala patolog na podstawie materiału pobranego podczas biopsji lub operacji.
Nie. Rak piersi zdecydowanie częściej dotyczy kobiet, ale może rozwinąć się także u mężczyzn (100 x rzadziej), ponieważ oni również mają niewielką ilość tkanki gruczołu piersiowego.
Guzek, wciągnięcie brodawki, wydzielina lub zmiana wyglądu klatki piersiowej u mężczyzny także wymagają konsultacji lekarskiej (zwłaszcza w rodzinach w których występują raki piersi, prostaty czy trzustki).
Najczęściej kojarzonym objawem raka piersi jest nowy guzek lub zgrubienie. Nie jest to jednak jedyny możliwy sygnał choroby.
Do zmian wymagających sprawdzenia należą:
Wystąpienie jednego z tych objawów nie oznacza automatycznie raka. Jest jednak wskazaniem do konsultacji i ustalenia, czy potrzebne są badania obrazowe.
Guzek może być wyczuwalny jako obszar o innej spoistości niż otaczająca tkanka. Czasami jest twardy i ma nieregularne granice, ale nie każda zmiana nowotworowa ma takie cechy.
Rak może być niewielki, słabo odgraniczony, ruchomy lub trudny do wyczucia. Jednocześnie łagodne torbiele i gruczolakowłókniaki również mogą sprawiać wrażenie twardych.
Na podstawie samego dotyku nie można więc rozstrzygnąć, czy guzek jest łagodny, czy złośliwy.
Komórki raka piersi mogą przemieszczać się do regionalnych węzłów chłonnych, szczególnie znajdujących się pod pachą. Zdarza się, że powiększony węzeł jest zauważalny wcześniej niż sama zmiana w piersi.
Powiększenie węzłów chłonnych może mieć także inne przyczyny, takie jak infekcja, stan zapalny, podrażnienie skóry lub niedawne szczepienie.
Konsultacji wymaga szczególnie nowy, jednostronny guzek pod pachą, który nie znika, powiększa się albo współwystępuje ze zmianą w piersi.
Piersi naturalnie mogą różnić się wielkością i kształtem. Niepokoić powinna przede wszystkim zmiana, której wcześniej nie było, na przykład:
Rosnący guz może wpływać na położenie skóry i znajdujących się pod nią struktur. W efekcie może pojawić się:
Zmiany skórne mogą występować również w przebiegu infekcji, alergii lub chorób dermatologicznych. Jeśli jednak dotyczą jednej piersi, utrzymują się albo narastają, powinny zostać ocenione przez lekarza.
Objawem wymagającym sprawdzenia jest nowe, jednostronne wciągnięcie brodawki, zwłaszcza gdy zmienia ona również swoje położenie.
Konsultacji wymagają także:
Wciągnięcie brodawki obecne od wielu lat może być indywidualną cechą anatomiczną. Większą czujność powinna wzbudzić zmiana, która pojawiła się niedawno.
Wydzielina z brodawki nie zawsze oznacza nowotwór. Może być związana z ciążą, karmieniem, zmianami hormonalnymi, przyjmowanymi lekami lub łagodnymi chorobami przewodów mlecznych.
Szczególnie ważna jest ocena wydzieliny, która:
Rak piersi często nie powoduje bólu, szczególnie na wczesnym etapie. Brak bolesności nie oznacza więc, że guzek można zignorować.
Sam ból piersi rzadko jest pierwszym i jedynym objawem raka. Znacznie częściej wiąże się z:
Utrzymujący się ból jednej piersi lub pachy, szczególnie zlokalizowany w jednym miejscu i połączony z inną zmianą, powinien zostać skonsultowany.
Tak. Brak wyczuwalnego guzka nie wyklucza raka piersi.
Niewielka zmiana może znajdować się głęboko w tkance, mieć niewyraźne granice albo występować w postaci mikrozwapnień widocznych jedynie w mammografii.
Pierwszym sygnałem choroby może być wtedy:
Z tego powodu obserwacja własnego ciała nie zastępuje badań przesiewowych. Mammografia może wykryć zmianę, zanim stanie się ona wyczuwalna.
Zapalny rak piersi jest rzadką, ale zwykle szybko rozwijającą się postacią choroby. Komórki nowotworowe mogą blokować naczynia limfatyczne znajdujące się w skórze piersi, powodując objawy przypominające zapalenie.
Możliwe symptomy to:
W tej postaci choroby wyraźny guzek może nie występować. Objawy podobne do zapalenia wymagają szybkiej oceny, zwłaszcza jeśli pojawiają się poza okresem karmienia lub nie ustępują po zastosowanym leczeniu.
Jeżeli rak piersi rozprzestrzeni się poza pierś i regionalne węzły chłonne, dolegliwości zależą od miejsca, w którym pojawiły się przerzuty.
Możliwe są między innymi:
Są to objawy nieswoiste, które znacznie częściej wynikają z innych chorób. Ich wystąpienie nie oznacza automatycznie przerzutów. Utrzymujące się lub narastające dolegliwości powinny jednak zostać ocenione przez lekarza.
Nie należy zwlekać z konsultacją, jeśli pojawił się:
Nie należy czekać na kolejną planową mammografię, jeżeli pojawił się objaw. Dotyczy to także sytuacji, w której poprzednie badanie było prawidłowe.
Wynik mammografii opisuje wygląd piersi w określonym momencie. Nowa zmiana wymaga ponownej oceny niezależnie od terminu wcześniejszego badania.
Diagnostyka raka piersi nie opiera się na jednym uniwersalnym badaniu. Jej zakres zależy między innymi od wieku pacjentki, rodzaju objawów, budowy piersi, wcześniejszych wyników i indywidualnych czynników ryzyka.
Najczęściej obejmuje:
Lekarz może zapytać:
Podczas badania lekarz ogląda piersi i brodawki, ocenia ich symetrię oraz bada tkanki dotykiem. Sprawdza także okolice pachowe i nadobojczykowe.
Badanie palpacyjne jest ważne, ale samo nie wystarcza do potwierdzenia ani wykluczenia raka.
Mammografia wykorzystuje niewielką dawkę promieniowania rentgenowskiego. Może uwidocznić guzy, zaburzenia budowy tkanki oraz mikrozwapnienia, których nie da się wyczuć podczas badania dotykiem.
Mammografia diagnostyczna różni się od mammografii przesiewowej.
Badanie przesiewowe wykonuje się u osób bez objawów w celu wczesnego wykrycia choroby. Mammografia diagnostyczna jest wykonywana po zauważeniu zmiany albo uzyskaniu nieprawidłowego wyniku wcześniejszego badania. Może obejmować dodatkowe projekcje oraz dokładniejsze zdjęcia wybranego obszaru.
USG wykorzystuje fale ultradźwiękowe i nie wiąże się z ekspozycją na promieniowanie rentgenowskie. Pomaga ocenić budowę, granice oraz położenie zmiany.
Może również ułatwić rozróżnienie torbieli wypełnionej płynem od zmiany litej.
USG jest często wykorzystywane:
Prawidłowe USG nie zawsze wystarcza do wykluczenia raka. Mammografia i ultrasonografia pokazują tkanki w inny sposób, dlatego często wzajemnie się uzupełniają.
Rezonans magnetyczny, czyli MRI, pozwala uzyskać szczegółowe obrazy piersi. Najczęściej wykonuje się go po dożylnym podaniu środka kontrastowego.
Badanie nie jest potrzebne każdej pacjentce. Może zostać zalecone między innymi:
MRI jest bardzo czułe, ale może także uwidaczniać łagodne zmiany, które wymagają dalszego wyjaśnienia.
Biopsja polega na pobraniu komórek lub fragmentów tkanki z podejrzanego obszaru. Materiał jest następnie oceniany przez patologa.
Często stosuje się biopsję gruboigłową, podczas której pobiera się kilka niewielkich fragmentów tkanki. Zabieg może być wykonywany pod kontrolą USG, mammografii lub rezonansu magnetycznego.
Biopsja cienkoigłowa pozwala pobrać komórki albo płyn. Może być przydatna w określonych sytuacjach, lecz nie zawsze dostarcza tak pełnych informacji jak biopsja gruboigłowa.
Ostateczne rozpoznanie raka piersi opiera się na badaniu pobranej tkanki. Sam obraz w mammografii, USG czy rezonansie może wskazywać na podejrzenie nowotworu, ale nie zastępuje badania histopatologicznego.
Prawidłowo przeprowadzona biopsja jest standardowym elementem diagnostyki i nie jest uznawana za przyczynę rozsiewu raka piersi.
Po zabiegu może pojawić się niewielki ból, obrzęk lub siniak. Należy stosować się do zaleceń otrzymanych w placówce. Narastające krwawienie, gorączka albo silny ból wymagają kontaktu z personelem medycznym.
Wynik histopatologiczny zawiera informacje potrzebne do określenia rodzaju choroby, zaplanowania leczenia i oceny rokowania.
Patolog określa, z jakich komórek powstał nowotwór i czy nacieka on otaczające tkanki.
Do najczęstszych rozpoznań należą inwazyjny rak przewodowy oraz inwazyjny rak zrazikowy.
Stopień złośliwości, oznaczany zwykle literą G, opisuje, jak bardzo komórki nowotworowe różnią się od prawidłowych oraz jak intensywnie się dzielą.
Nie jest to to samo co stadium zaawansowania. Stopień złośliwości opisuje cechy komórek, natomiast stadium określa zasięg choroby.
Badanie sprawdza, czy komórki raka mają receptory estrogenowe i progesteronowe.
Dodatni wynik oznacza, że wzrost nowotworu może być pobudzany przez hormony. Informacja ta może pozwolić na zastosowanie hormonoterapii.
HER2 jest białkiem wpływającym na wzrost komórek. Niektóre nowotwory mają nadmierną ilość tego białka lub dodatkowe kopie odpowiadającego za nie genu.
Potwierdzenie dodatniego statusu HER2 może umożliwić zastosowanie leczenia ukierunkowanego na ten mechanizm.
Ki-67 pomaga określić, jaka część komórek znajduje się w fazie podziału. Wyższy wynik może wskazywać na większą aktywność proliferacyjną guza.
Nie powinien być jednak interpretowany samodzielnie. Decyzje terapeutyczne opierają się na pełnym obrazie choroby.
Po potwierdzeniu nowotworu ustala się jego zaawansowanie. Jednym z podstawowych narzędzi jest klasyfikacja TNM:
W ocenie stadium uwzględnia się także cechy biologiczne nowotworu, takie jak receptory hormonalne, status HER2 i stopień złośliwości.
Najczęściej oznacza zmianę przedinwazyjną, która nie nacieka otaczającej tkanki, na przykład raka przewodowego in situ.
Nowotwór jest niewielki i pozostaje ograniczony do piersi albo stwierdza się jedynie minimalne zajęcie regionalnych węzłów chłonnych.
Guz może być większy lub obejmować pobliskie węzły chłonne, ale nie występują przerzuty do odległych narządów.
Choroba jest miejscowo zaawansowana. Może obejmować liczne węzły chłonne, skórę piersi lub ścianę klatki piersiowej, ale nie ma potwierdzonych przerzutów odległych.
Rak rozprzestrzenił się do odległych narządów, takich jak kości, płuca, wątroba lub mózg. Mówi się wtedy o przerzutowym raku piersi.
Nie. Zakres badań oceniających zaawansowanie zależy od stadium, objawów, wyników wcześniejszych badań oraz planowanego leczenia.
Tomografię komputerową, rezonans, scyntygrafię kości lub PET-CT wykonuje się wtedy, gdy istnieją konkretne wskazania. Rozszerzona diagnostyka całego ciała nie jest automatycznie potrzebna każdej osobie z niewielkim, wcześnie wykrytym rakiem piersi.
Badania genetyczne mogą być szczególnie istotne, gdy historia pacjentki lub jej rodziny sugeruje dziedziczną predyspozycję do zachorowania.
Do konsultacji genetycznej mogą skłaniać:
Badanie może obejmować geny BRCA1 i BRCA2, a także inne geny związane ze zwiększonym ryzykiem zachorowania.
Wynik może wpływać na wybór leczenia, zakres operacji, plan późniejszych kontroli oraz zalecenia dla krewnych. Powinien zostać omówiony z lekarzem lub specjalistą poradnictwa genetycznego.
Nie istnieje jedno rokowanie wspólne dla wszystkich osób z rakiem piersi. Jest to zróżnicowana grupa nowotworów, które różnią się tempem wzrostu, wrażliwością na leczenie i ryzykiem nawrotu.
Najważniejsze czynniki wpływające na rokowanie to:
Wczesny rak ograniczony do piersi zazwyczaj wiąże się z bardzo dobrym rokowaniem. W bardziej zaawansowanej chorobie leczenie jest zwykle bardziej złożone.
Także w raku przerzutowym dostępne terapie mogą ograniczać rozwój choroby, łagodzić objawy i wydłużać życie.
Rak hormonozależny może reagować na leki ograniczające wpływ estrogenów na komórki nowotworowe.
Rak HER2-dodatni może być leczony terapiami ukierunkowanymi przeciwko receptorowi HER2. Wprowadzenie takich leków istotnie zmieniło możliwości leczenia tej grupy nowotworów.
Rak potrójnie ujemny nie ma receptorów estrogenowych, progesteronowych ani nadmiernej aktywności HER2. Nie odpowiada więc na hormonoterapię ani klasyczne terapie anty-HER2. W zależności od stadium i cech choroby można jednak stosować chemioterapię, immunoterapię lub wybrane leki ukierunkowane molekularnie.
Sama nazwa podtypu nie wystarcza do przewidzenia przebiegu choroby. Rokowanie zawsze należy oceniać indywidualnie.
W materiałach onkologicznych często podaje się pięcioletnie przeżycie względne. Wskaźnik porównuje odsetek pacjentek żyjących co najmniej pięć lat od rozpoznania z przeżyciem osób w podobnym wieku, które nie mają danego nowotworu.
Nie oznacza to, że pacjentka będzie żyła tylko pięć lat. Jest to standardowy okres wykorzystywany do porównywania wyników leczenia.
W amerykańskich danych obejmujących kobiety, u których raka piersi rozpoznano w latach 2015–2021, pięcioletnie przeżycie względne wynosiło:
Są to dane populacyjne pochodzące z określonego kraju i okresu. Nie stanowią prognozy dla konkretnej osoby.
Statystyki nie uwzględniają wszystkich indywidualnych czynników, takich jak wiek, choroby współistniejące, biologiczny podtyp raka czy odpowiedź na leczenie. Opisują również osoby leczone kilka lat wcześniej, dlatego mogą nie odzwierciedlać pełnego wpływu najnowszych terapii.
Osobiste rokowanie powinno być omawiane z lekarzem mającym dostęp do kompletnej dokumentacji.
Wiele przypadków raka piersi można skutecznie wyleczyć, szczególnie gdy choroba zostanie wykryta na wczesnym etapie i jest ograniczona do piersi lub regionalnych węzłów chłonnych.
Leczenie może obejmować:
Dobór metod zależy od stadium, biologii nowotworu, ogólnego stanu zdrowia i preferencji pacjentki. Nie każda osoba potrzebuje wszystkich wymienionych sposobów leczenia.
W chorobie przerzutowej głównym celem jest zazwyczaj możliwie długotrwała kontrola raka, ograniczenie objawów i utrzymanie dobrej jakości życia. Przebieg choroby może być bardzo zróżnicowany.
Nie wszystkim zachorowaniom można zapobiec. Można jednak zwiększyć szansę wykrycia choroby na etapie, na którym leczenie jest najbardziej skuteczne.
Warto wiedzieć, jak piersi zwykle wyglądają i zmieniają się w różnych momentach cyklu. Pomaga to szybciej zauważyć nietypową zmianę.
Samokontrola nie zastępuje mammografii ani konsultacji lekarskiej. Nie pozwala też wykluczyć nowotworu. Jest jednak pomocnym elementem świadomej obserwacji organizmu.
W ramach programu profilaktyki raka piersi finansowanego przez NFZ bezpłatna mammografia jest dostępna dla kobiet w wieku od 45 do 74 lat, które spełniają kryteria programu.
W podstawowym wariancie badanie wykonuje się co dwa lata i nie jest wymagane skierowanie. Szczególne zasady mogą dotyczyć kobiet po zakończonym leczeniu raka piersi.
Program przesiewowy jest przeznaczony przede wszystkim dla osób bez objawów. Guzek, wydzielina, wciągnięcie brodawki lub zmiana skóry wymagają konsultacji niezależnie od wieku i terminu ostatniej mammografii.
Osoby z silnym obciążeniem rodzinnym, potwierdzoną mutacją genetyczną lub wcześniejszymi zmianami wysokiego ryzyka mogą potrzebować indywidualnego planu kontroli.
Może on uwzględniać:
Zakres nadzoru powinien zostać ustalony indywidualnie z lekarzem.
Podejrzenie choroby nowotworowej może wywoływać silny niepokój. Pacjent potrzebuje wówczas nie tylko rzetelnej diagnostyki, lecz także zrozumiałego omówienia wyników i jasnego przedstawienia możliwych kolejnych kroków.
Sznurkowski Clinic — Profesor Jacek Sznurkowski Podmiot Leczniczy jest prywatną kliniką specjalistyczną w Gdyni. Placówka łączy doświadczenie lekarzy akademickich z postępowaniem opartym na aktualnej wiedzy naukowej i zasadach Evidence Based Medicine.
Zakres opieki kliniki obejmuje między innymi:
W placówce prowadzone są prywatne konsultacje, kwalifikacje do leczenia oraz wybrane zabiegi w ramach chirurgii jednego dnia. Model pracy opiera się na indywidualnej ocenie przypadku, analizie dokumentacji i zespołowym planowaniu postępowania.
Założycielem i lekarzem prowadzącym kliniki jest prof. dr hab. n. med. Jacek Sznurkowski, MBA — specjalista położnictwa i ginekologii, ginekologii onkologicznej oraz chirurgii onkologicznej.
Jego doświadczenie zawodowe koncentruje się przede wszystkim na diagnostyce i leczeniu operacyjnym nowotworów ginekologicznych, w tym raka jajnika, raka szyjki macicy, raka trzonu macicy oraz innych trudnych przypadków wymagających postępowania onkologicznego.
Profesor posiada wieloletnie doświadczenie chirurgiczne i naukowe. Odbywał szkolenia i staże w zagranicznych ośrodkach onkologicznych, rozwijając kompetencje w zakresie zaawansowanej chirurgii, technik małoinwazyjnych i organizacji kompleksowej opieki nad pacjentem onkologicznym.
Na wizytę warto zabrać:
W przypadku objawów dotyczących piersi pierwszym krokiem powinna być właściwie ukierunkowana diagnostyka w poradni lub ośrodku zajmującym się chorobami piersi. Przed umówieniem konsultacji w Sznurkowski Clinic warto skontaktować się z rejestracją, opisać problem i potwierdzić, jaki specjalista oraz jaka ścieżka dalszego postępowania będą odpowiednie.
To nieprawda. Wczesny rak piersi często nie powoduje bólu. Każdy nowy guzek powinien zostać oceniony niezależnie od tego, czy jest bolesny.
Większość guzków ma łagodne przyczyny. Bez badania nie można jednak wiarygodnie ustalić charakteru zmiany.
Żadne badanie nie wykrywa wszystkich zmian. Rak może również rozwinąć się między kolejnymi mammografiami. Nowy objaw wymaga konsultacji nawet po niedawnym prawidłowym wyniku.
U części pacjentek możliwa jest operacja oszczędzająca. Zakres zabiegu zależy od wielkości i położenia guza, liczby zmian, biologii nowotworu, budowy piersi oraz indywidualnej sytuacji pacjentki.
Biopsja jest standardową metodą potwierdzania lub wykluczania nowotworu. Nie należy z niej rezygnować z obawy przed „rozbudzeniem” choroby.
Rak piersi nie zawsze zaczyna się od wyczuwalnego guzka. Objawem może być również zmiana kształtu piersi, wciągnięcie brodawki, wydzielina, obrzęk, powiększenie węzłów chłonnych albo zmiana wyglądu skóry.
Większość nieprawidłowości nie okazuje się nowotworem, ale nie należy diagnozować ich samodzielnie. Każda nowa lub nietypowa zmiana wymaga oceny lekarskiej.
Diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, odpowiednio dobrane badania obrazowe oraz — w przypadku podejrzanej zmiany — biopsję. Rokowanie zależy od stadium, biologicznych cech nowotworu i odpowiedzi na leczenie. Statystyki populacyjne nie zastępują indywidualnej rozmowy z lekarzem.
Regularna mammografia pomaga wykrywać chorobę, zanim stanie się wyczuwalna. Gdy jednak pojawi się objaw, nie należy czekać na kolejne badanie przesiewowe.
Zauważyłaś guzek, zmianę brodawki, wydzielinę albo nieprawidłowy wygląd skóry piersi? Skonsultuj objaw z lekarzem i rozpocznij właściwie ukierunkowaną diagnostykę.
W celu uzyskania informacji o zakresie konsultacji dostępnych w Sznurkowski Clinic w Gdyni skontaktuj się z rejestracją placówki. Przed umówieniem wizyty opisz problem i posiadaną dokumentację, aby można było ustalić odpowiednie dalsze postępowanie.
Ważna informacja: artykuł ma charakter edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej, diagnozy ani indywidualnych zaleceń medycznych.
Udostępnij:
Specjalista ginekologii onkologicznej, chirurgii onkologicznej oraz położnictwa i ginekologii, z ponad 27-letnim doświadczeniem klinicznym. Łączy praktykę operacyjną na najwyższym poziomie z działalnością naukową oraz międzynarodowym doświadczeniem zdobywanym m.in. w czołowych ośrodkach onkologicznych na świecie. W swoich publikacjach dzieli się wiedzą i nowoczesnym podejściem do diagnostyki oraz leczenia chorób nowotworowych kobiet.
Rejestracja
Przyjęcia prywatne — Szpital Swissmed S.A., Gdańsk oraz Profesor Sznurkowski Podmiot Leczniczy, Gdynia.
Kwalifikacja i zabiegi w ramach Oddziału Chirurgii Jednego Dnia – sprawnie, bezpiecznie i bez zbędnego oczekiwania.
Prywatna klinika wysokospecjalistyczna w Gdyni, łącząca doświadczenie lekarzy akademickich z nowoczesną medycyną opartą na faktach. Oferujemy kompleksową opiekę oraz leczenie operacyjne w ramach Oddziału Chirurgii Jednego Dnia. Zapewniamy szybki dostęp do diagnostyki, indywidualne podejście oraz najwyższe standardy bezpieczeństwa na każdym etapie leczenia.
