Ginekologia

Leczenie pierwotnego raka jajnika – nowoczesna strategia terapeutyczna

Leczenie pierwotnego raka jajnika – specjalista ginekologii onkologicznej Gdynia Trójmiasto

Leczenie raka jajnika wymaga skompleksowanego, wieloetapowego postępowania, obejmującego chirurgię radykalną, chemioterapię systemową, leczenie dootrzewnowe oraz terapię celowaną. Kluczowym czynnikiem wpływającym na rokowanie pozostaje skuteczność leczenia operacyjnego oraz właściwa sekwencja terapii.

Leczenie chirurgiczne

Wczesne stadium choroby

Jeżeli nowotwór makroskopowo nie przekracza narządu rodnego, wykonuje się:

  • całkowite usunięcie macicy z przydatkami,
  • pełny staging chirurgiczny obejmujący:
    • płukanie otrzewnej,
    • biopsje otrzewnej,
    • wyłyżeczkowanie jamy macicy,
    • wycięcie sieci większej,
    • pełną limfadenektomię miedniczną i okołoaortalną do poziomu żyły nerkowej lewej.

Celem zabiegu jest precyzyjne określenie stopnia zaawansowania oraz usunięcie wszystkich ognisk choroby.

Zaawansowany rak jajnika (FIGO III–IV)

Zaawansowaną chorobą określa się każdy przypadek, w którym naciek nowotworowy przekracza narząd rodny.

1. Cytoredukcja pierwotna – PDS (Primary Debulking Surgery)

Operacja obejmuje:

  • usunięcie macicy z przydatkami,
  • resekcję wszystkich widocznych ognisk przerzutowych w miednicy i jamie brzusznej.

Najważniejszym czynnikiem rokowniczym jest wielkość choroby resztkowej (R):

  • R=0 – brak makroskopowej choroby (najlepsze rokowanie),
  • R ≤1 cm – cytoredukcja optymalna,
  • R >1 cm – cytoredukcja suboptymalna.

Pacjentki z R=0 w stadium III–IV osiągają przeżycia 60–110 miesięcy, podczas gdy przy R>1 cm mediana przeżycia nie przekracza 30 miesięcy. Doświadczenie ośrodka ma kluczowe znaczenie – leczenie w wyspecjalizowanych centrach istotnie poprawia wyniki.

2. Cytoredukcja odroczona – IDS (Interval Debulking Surgery)

IDS wykonuje się zwykle po 3 cyklach neoadjuwantowej chemioterapii (NACT).

Kwalifikowane są pacjentki, u których:

  • pierwotne zaawansowanie choroby uniemożliwia uzyskanie R=0,
  • wcześniej wykonano zabieg nieoptymalny.

Badania wykazały brak różnic w OS pomiędzy sekwencjami PDS+ACT oraz NACT+IDS+ACT, choć PDS wiąże się z dłuższym PFS. Wyniki badania TRUST potwierdziły dłuższy czas do nawrotu po PDS.

Kwalifikacja do PDS opiera się m.in. na laparoskopowej ocenie resekcyjności według algorytmu MD Anderson oraz skali Fagotti.

Chemioterapia

Element postępowania Opis
Chemioterapia dożylna (IV) – standard I linii
  • paklitaksel 175 mg/m² (3-godzinny wlew)
  • karboplatyna AUC 5–7 (30-minutowy wlew) [6]
Zastosowanie chemioterapii dożylnej (IV)

Może być stosowana jako:

  • adjuwant po PDS (6 cykli)
  • po IDS (3 cykle)
  • neoadjuwant przed IDS (3 cykle) [7]
Chemioterapia dootrzewnowa (IP/IV) – schemat
  • paklitaksel dożylnie 135 mg/m² (24 h)
  • cisplatyna dootrzewnowo 100 mg/m² (dzień 2)
  • paklitaksel dootrzewnowo 60 mg/m² (dzień 8) [8]
Zastosowanie IP/IV IP/IV może być stosowana wyłącznie jako leczenie uzupełniające po PDS (6 cykli).
Korzyści kliniczne (FIGO II–IV, R < 1 cm)
  • wydłużenie PFS o 5 miesięcy
  • wydłużenie OS o 15 miesięcy [10]
Najnowsze badanie iPocc potwierdziło skuteczność dootrzewnowego podawania karboplatyny – schemat został włączony do rekomendacji NCCN (2024). IP/IV zarezerwowana jest dla pacjentek z całkowitą cytoredukcją (R=0), u których możliwe jest bezpieczne przeprowadzenie terapii.

Leczenie antyangiogenne – bewacyzumab

Bewacyzumab jest przeciwciałem monoklonalnym przeciwko VEGF, hamującym angiogenezę guza.

Zastosowanie kliniczne

Może być stosowany:

  • w I linii leczenia (szczególnie u pacjentek wysokiego ryzyka: R>1 cm, FIGO IV, brak możliwości optymalnej cytoredukcji),
  • w II linii leczenia w nawrocie choroby.

Dawkowanie:

7,5 mg/kg m.c. od 1 cyklu chemioterapii (jeśli minęło ≥28 dni od operacji) oraz kontynuacja przez 12 cykli co 21 dni.

W I linii wydłuża PFS o około 5–6 miesięcy, bez istotnego wpływu na OS [9].

Analizy wskazują, że:

  • siła dowodów dla I linii jest umiarkowana,
  • większą kliniczną użyteczność wykazuje w leczeniu nawrotu (II linia),
  • brak obecnie wiarygodnych biomarkerów predykcyjnych skuteczności terapii antyangiogennej.

Inhibitory PARP (PARPi) i HRD

PARPi blokują enzym PARP odpowiedzialny za naprawę DNA. Są szczególnie skuteczne u pacjentek z mutacją BRCA oraz HRD.

Aktualne miejsce w terapii

Na podstawie dostępnych dowodów:

  • PARPi powinny być stosowane jako leczenie podtrzymujące I linii u wszystkich pacjentek odpowiadających na chemioterapię opartą na pochodnych platyny.
  • Największą korzyść obserwuje się w grupie BRCA/HRD+, ale efekt występuje także w populacji ogólnej.

W przypadku:

  • progresji podczas PARPi,
  • braku odpowiedzi na platynę,

zasadną opcją w II linii jest chemioterapia skojarzona z bewacyzumabem.

Strategia sekwencyjna sugeruje:

  • PARPi jako preferowaną opcję w I linii podtrzymującej,
  • bewacyzumab jako wartościową terapię w nawrocie choroby.

HIPEC – nowy kierunek leczenia

U pacjentek zdyskwalifikowanych z PDS, po 3 cyklach NACT, zastosowanie HIPEC podczas IDS:

  • wydłuża PFS (14,2 vs 10,7 miesiąca),
  • wydłuża OS (45,7 vs 33,9 miesiąca) [15].

Metoda przeznaczona jest dla pacjentek rokujących uzyskanie R=0 lub R<1 cm.

Kluczowy wniosek

Najważniejszym czynnikiem wpływającym na przeżycie pozostaje:

  • uzyskanie R=0
  • doświadczenie chirurga
  • właściwa sekwencja terapii
  • dostęp do leczenia IP oraz terapii celowanej

Obecnie żadna terapia systemowa nie kompensuje nieoptymalnej cytoredukcji chirurgicznej.

W naszym ośrodku zapewniamy:

  • kwalifikację do PDS z wykorzystaniem laparoskopowej oceny resekcyjności,
  • chirurgię zaawansowaną z celem R=0,
  • dostęp do chemioterapii IP/IV oraz HIPEC,
  • terapię molekularnie ukierunkowaną (PARPi, bewacyzumab),
  • indywidualne planowanie sekwencji leczenia.

Zapraszamy do konsultacji onkologicznej.

Udostępnij:

Prof. Jacek Sznurkowski – portret ginekologa onkologa Gdynia

Prof. dr hab. n. med. Jacek Sznurkowski

Specjalista ginekologii onkologicznej, chirurgii onkologicznej oraz położnictwa i ginekologii, z ponad 27-letnim doświadczeniem klinicznym. Łączy praktykę operacyjną na najwyższym poziomie z działalnością naukową oraz międzynarodowym doświadczeniem zdobywanym m.in. w czołowych ośrodkach onkologicznych na świecie. W swoich publikacjach dzieli się wiedzą i nowoczesnym podejściem do diagnostyki oraz leczenia chorób nowotworowych kobiet.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

* Dodając komentarz, wyrażasz zgodę na przetwarzanie swoich danych osobowych podanych w formularzu w celu publikacji komentarza oraz jego wyświetlania na stronie.